H Ιατρική στην Πράξη 2017

PM 2017

Παραρινοκολπίτιδα, Ρινοκολπίτιδα

ICD-10: Οξεία παραρινοκολπίτιδα: J01, Χρόνια παραρινοκολπίτιδα: J32

 

Σύντομη περίληψη:

* Συνηθέστερα ιογενής. Υψηλή συχνότητα αυτόματης ίασης.

* Σε μέτρια συμπτώματα συμπτωματική θεραπεία με ενδορινικά στεροειδή.

* Σε σοβαρά συμπτώματα (υψηλός πυρετός, έντονα μονόπλευρα συμπτώματα κ.ά.) θεραπευτική αντιμετώπιση με αντιβιοτικά για 7-10 ημέρες + ενδορινικό στεροειδές. Ίσως παρακεταμόλη.

 

Ορισμός

Φλεγμονή ενός ή περισσότερων παραρινικών κόλπων ανεξάρτητα από την αιτία. Η ’’κολπίτιδα’’ στην πράξη συχνότερα είναι ρινοκολπίτιδα. Εξαίρεση αποτελεί η οδοντογενής παραρινοκολπίτιδα και αντίστοιχα ο όγκος των παραρινικών κόλπων. Πανκολπίτιδα: Προσβάλλονται όλοι οι παραρινικοί κόλποι. Χρόνια παραρινοκολπίτιδα: Ενοχλήσεις > 3 μήνες.

Αιτιολογία

Κάθε κρυολόγημα προκαλεί ρινοκολπίτιδα ποικίλου βαθμού, η λοίμωξη συχνά ξεκινά από τη μύτη. Συχνότερη είναι η ιογενής αιτιολογία. Γενικά πρόκειται για βακτηρίδια (με τους πνευμονιόκοκκους και τον αιμόφιλο της γρίπης να αποτελούν τις πιο συνηθισμένες αιτίες βακτηριδιακών λοιμώξεων, ενώ ακολουθούν η Moraxella Catarrhalis/Branhamella και τα αναερόβια). Υπεραντιδραστικότητα, πολύποδες, ερεθιστικοί παράγοντες βλεννογόνων, αλλεργιογόνα, φάρμακα (αποκλειστές α-1-υποδοχέων, όπως τεραζοσίνη, δοξαζοσίνη, ακετυλοσαλικυλικό οξύ, ΜΣΑΦ [κίνδυνος υπάρχει ακόμη και με σκευάσματα-COX 1], βήτα-αποκλειστές, αναστολείς-ΜΕΑ κ.ά.). Οδοντικές λοιμώξεις.

Συμπτώματα

Αίσθημα βάρους στο πρόσωπο, άλγος κατά το σκύψιμο μπροστά, ευαισθησία στην επίκρουση, μερικές φορές ευαισθησία δοντιών κ.ά.

Ωστόσο δεν έχει αποδειχτεί ότι αυτά τα συμπτώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κλινικά κριτήρια για τη διάγνωση μιας βακτηριδιακής παραρινοκολπίτιδας (βλέπε παρακάτω στην παράγραφο: Διερεύνηση). Μερικές φορές συμπτώματα άσθματος. Η διάρκεια μιας παραρινοκολπίτιδας είναι περίπου 2½ εβδομάδες.

Οξεία ηθμοειδίτιδα (επικίνδυνη κατάσταση): Ερυθρότητα, οίδημα, ευαισθησία στη ρίζα της μύτης και τους έσω κανθούς. Συχνά προηγείται λοίμωξη των άνω αεροφόρων οδών. Υψηλός πυρετός, επίδραση στη γενική κατάσταση. Χωρίς κατάλληλη θεραπεία μπορεί να προκαλέσει απόστημα οφθαλμικού κόγχου ή θρόμβωση σηραγγώδους κόλπου.

Στα παιδιά δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως οι παραρινικοί κόλποι και φυσιολογικά προσβάλλονται από λοιμώξεις αποκλειστικά οι ηθμοειδείς κυψέλες και οι γναθιαίοι κόλποι. Οι γναθιαίοι κόλποι σπάνια προσβάλλονται πριν από την ηλικία των 7-8 ετών.

Διαφορική διάγνωση

Ενήλικες: Ρινίτιδα, κεφαλαλγία τάσης, δυσλειτουργία κροταφογναθικής άρθρωσης, λοίμωξη δοντιών, έρπητας ζωστήρας, νευραλγία, οφθαλμικό άλγος, καρκίνος παραρινικών κόλπων. Παιδιά: Όγκος (τότε όμως η εξέλιξη δεν είναι τόσο γρήγορη. Στα παιδιά μικρής ηλικίας οι γναθιαίοι κόλποι δεν έχουν αναπτυχτεί πλήρως. Οι μετωπιαίοι κόλποι αναπτύσσονται για πρώτη φορά στην εφηβεία. Επομένως είναι απίθανη η διάγνωση της κολπίτιδας). Σε μονόπλευρη ρινική καταρροή: Ατρησία ρινικών χοανών, ξένο σώμα στα παιδιά. Μονόπλευρη ρινική καταρροή σε ενήλικο μπορεί να συνηγορεί για όγκο.

Διερεύνηση

Εκτίμηση κλινικής εικόνας, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η ρινοσκόπηση μετά από αποσυμφόρηση. Τα ακόλουθα είναι υψηλής διαγνωστικής αξίας: Η οδός του πύου, η κακοσμία (υποκειμενική αίσθηση δυσοσμίας), διάρκεια > 10 ημέρες, καθώς και η διαπίστωση συγχρόνως των ακόλουθων σημείων: Μονόπλευρο άλγος παρειάς και/ή δοντιών, διφασική (αρχικά λοίμωξη των άνω αεροφόρων οδών, που υποχωρεί, αλλά ενισχύει τα συμπτώματα της παραρινοκολπίτιδας) νόσηση και αντίστοιχα ρινοπυόρροια. Η μέτρηση της ΤΚΕ/CRP είναι αναξιόπιστη, γιατί η ποσότητα του ιστού είναι πολύ μικρή, για να γίνει μία πλήρης αντίδραση. Η ευαισθησία στην επίκρουση, το αίσθημα βάρους κεφαλιού και το άλγος κατά το σκύψιμο μπροστά αποτελούν εντελώς μη ειδικά σημεία και διαπιστώνονται σε παραρινοκολπίτιδες τόσο ιογενούς, όσο και βακτηριδιακής αιτιολογίας.

Κάποιες φορές ο υπέρηχος ή η ακτινογραφία των γναθιαίων κόλπων δείχνουν απλώς ότι υπάρχει μείωση του περιεχόμενου αέρα, αλλά δε διευκρινίζουν την αιτία. Το ίδιο διαπιστώνεται μεταξύ άλλων σε λοίμωξη των άνω αεροφόρων οδών (κρυολόγημα), αλλεργική ρινίτιδα, ρινικούς πολύποδες, άσθμα και παραρινοκολπίτιδα (τόσο βακτηριδιακή όσο και ορώδη). Σε υποτροπή μερικές φορές ίσως η διάγνωση να μπορεί να τεκμηριωθεί με CT/ενδοσκόπηση και/ή παρακέντηση κόλπων. Η καλλιέργεια του ρινοφαρυγγικού εκκρίματος δεν προσφέρει αξιόπιστες πληροφορίες. Εκμαιεύστε από το ιστορικό τυχόν πληροφορίες για ύπαρξη υπεραντιδραστικών βλεννογόνων (αλλεργική και μη αλλεργική ρινίτιδα, πολυποδίαση, άσθμα).

Όταν οι υποτροπές παραρινοκολπίτιδας είναι πολλές, δικαιολογείται δοκιμασία για ύπαρξη αλλεργίας (phadiatop), ΤΚΕ (αν είναι υψηλή, έλεγχος c-ANCA με ερωτηματικό για πιθανή ύπαρξη κοκκιωμάτωσης Wegener), έλεγχος λευκοκυττάρων και τύπος τους, IgG, στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι υποκατηγορίες με ερωτηματικό για πιθανή ύπαρξη ανοσοανεπάρκειας. ΑΤ για διερεύνηση του στομίου των παραρινικών κόλπων. Ρωτήστε σχετικά με το σύμπλεγμα στομίων και πόρων  (ostiomeatal complex). Ίσως να υπάρχει δυνατότητα χειρουργικής αποκατάστασης (FESS, Functional endoscopic sinus surgery).

 

 

Θεραπεία

Στη βακτηριακή παραρινοκολπίτιδα είναι πολύ συχνή η αυτόματη ίαση.

Συμπτώματα λοίμωξης άνω αεροφόρων οδών διάρκειας < 10 ημερών με έγχρωμη/μη έγχρωμη ρινική καταρροή και ήπιο/μέτριο άλγος πάνω από τις κοιλότητες των παρειών αποτελούν αιτία συμπτωματικής θεραπείας με ρινικά στεροειδή. Ίσως παρακεταμόλη, ίσως αρχικά στυπτικές ρινικές σταγόνες).

Συμπτώματα λοίμωξης των άνω αεροφόρων οδών με διάρκεια > 7-10 ημέρες με υψηλό πυρετό, μονόπλευρα συμπτώματα, εντοπισμένο άλγος στις παρειές/τα δόντια, έγχρωμη ρινική έκκριση, διπλή νόσηση ή ισχυρή επιδείνωση μετά από συμπτώματα λοίμωξης των άνω αεροφόρων οδών διάρκειας 5-7 ημερών αποτελεί συχνά αιτία χορήγησης αντιβιοτικών + ρινικών στεροειδών πρωί-βράδυ.

Σε ενήλικες με οξεία βακτηριδιακή παραρινοκολπίτιδα χορηγείται (σύμφωνα με: http://www.ifet.gr/infection.pdf) ένα από τα παρακάτω:

Αμοξυκιλίνη 1 g x 3 για 7 ημέρες.

Αμοξυκιλίνη + κλαβουλανικό οξύ p.o. 625 mg x 3 ή 1 g x 2 ημερησίως για 7 ημέρες.

Κεφαλοσπορίνες β΄γενιάς:          Κεφουροξίμη αξετίλη 500 mg x 2 ημερησίως για 10 ημέρες.

Κεφπροζίλη 500 mg x 2 ημερησίως για 10 ημέρες.

 

Σε αλλεργία στις β-λακτάμες χορηγείται:

Δοξυκυκλίνη 100 mg x 2 για 10 ημέρες (είναι δραστική επιπλέον και κατά της Moraxella catarrhalis) ή

Αζιθρομυκίνη 500 mg x 2 για 10 ημέρες ή

Κλαριθρομυκίνη 500 mg x 2 για 10 ημέρες.

 

Σε λοίμωξη μέτριας βαρύτητας ή πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών (σύμφωνα με: http://www.ifet.gr/infection.pdf) χορηγούνται αντιβιοτικά 2ης γραμμής, δηλαδή μοξιφλοξασίνη 400 mg x 1 για 10 ημέρες ή λεβοφλοξασίνη 500 mg x 1 για 10 ημέρες.

Αποσυμφορητικά των βλεννογόνων με τη μορφή ρινικών στεροειδών (προσοχή στα αγγειοσυσπαστικά σπρέι/σταγόνες – μπορεί να προκαλέσουν φαρμακευτική ρινίτιδα). Ρινικό στεροειδές πρωί και βράδυ.

Σε οξεία βακτηριδιακή παραρινοκολπίτιδα χωρίς αυτόματη παροχέτευση: Ξέπλυμα γναθιαίου κόλπου (διενεργείται μόνο από ΩΡΛ/γο) + αμοξυκιλίνη. Σε υποψία πρόσθιας παραρινοκολπίτιδας χωρίς παροχέτευση και σε χρόνια παραρινοκολπίτιδα: Παραπομπή σε ΩΡΛ/γο.

 

Παιδιά: Τα παιδιά συχνά παρουσιάζουν 6-8 περιόδους κοινού κρυολογήματος το χρόνο. Κάτι τέτοιο είναι εντελώς φυσιολογικό. Το παιδί μπορεί να παρουσιάζει αποχρωματισμένη ρινική έκκριση για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς παραρινοκολπίτιδα, η οποία χρειάζεται θεραπεία. Όταν κριθεί απαραίτητη η χορήγηση αντιβιοτικών αρχικά επιλέγεται η χορήγηση (στη Σουηδία) PcV x 3. Στην Ελλάδα ισχύει ότι αναφέρθηκε παραπάνω για τους ενήλικες. Αν το παιδί αρνείται να πάρει το αντιβιοτικό ή αν κάνει εμετούς: Χορηγήστε αμοξυκιλίνη 50 mg/kg διαιρεμένη σε 3 δόσεις. Αποσυμφορητικά βλεννογόνων. Συχνή αιτία είναι ο αιμόφιλος της γρίπης.

Σε οξεία ηθμοειδίτιδα, σφηνοειδίτιδα ή μετωπιαία κολπίτιδα (έντονος πόνος, εντοπισμένη διόγκωση, υψηλός πυρετός, επίδραση στη γενική κατάσταση) πρέπει να γίνει νοσηλεία σε ΩΡΛ/κή κλινική. Πρόκειται για κατάσταση, που μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή.

Ποτέ μη διστάζετε. Παραπέμψτε ακόμη και στην ελάχιστη υποψία!

 

Φαρμακευτική αγωγή

Αναλγητικά.

Παρακεταμόλη.    

Αντιβιοτικά.

Αμοξυκιλίνη.

Αμοξυκιλίνη + κλαβουλανικό οξύ.

Τετρακυκλίνες: Δοξυκυκλίνη.

Φαινοξυμεθυλοπενικιλίνη (πενικιλίνη V ή PcV).

Αποσυμφορητικά βλεννογόνων.

Ξυλομεταζολίνη.

Ρινικά στεροειδή.              

Μομεταζόνη.

 

 

Τελευταία ενημέρωση:

Επιθυμείτε να φαίνεστε και εσείς εδώ;
Επικοινωνήστε μαζί μας για περισσότερες πληροφορίες, σχετικά με τη δυνατότητα διαφήμισής σας στην ιστοσελίδα μας.

Επικοινωνία για προτάσεις σχετικά με τη διαφήμισή σας.